enes_v2 T.C.
ADALET BAKANLIĞI
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12 27 / 07 /2007
Konu : Genç ve Yetişkin Hükümlü ve
Tutukluların Eğitim ve İyileştirilme
İşlemleri ve Diğer Hükümler.
GENELGE
No : 46/1
13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanun gereğince, ceza infaz kurumlarında genç ve yetişkin hükümlü ve tutuklulara
uygulanacak eğitim ve iyileştirme çalışmalarına ilişkin usul ve esasları göstermek, mevzuatın
uygulanmasını kolaylaştırmak ve uygulamada ortaya çıkan sorunları gidermek amacıyla bu
Genelge hazırlanmıştır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Ceza İnfaz Kurumlarındaki Genç ve Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların
Eğitim ve İyileştirme Faaliyetlerine İlişkin Mevzuat
İLGİLİ MEVZUAT
(1) Anayasa’nın 42’nci maddesine göre “Kimse, eğitim ve öğretim hakkından yoksun
bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.” Bu Anayasal hak
hiç şüphe yok ki kurum yaşantısının gerektirdiği doğal sınırlamalar dışında tutuklu ve
hükümlüler için de geçerlidir.
(2) 13.12.2004 tarih ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanunun 3,6,7,26,60,61,62,65,73,75,76,77,87,88 ve 89. maddelerinde hükümlü ve
tutukluların eğitim ve iyileştirme faaliyetleri düzenlenmiştir.
(3) Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri Yönetmeliğinde hükümlülere uygulanacak
eğitim ve iyileştirme programları hakkında düzenlemeler yapılmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Eğitim İlkeleri
EĞİTİM İLKELERİ
(1) Hükümlü ve tutukluların maddî ve manevî kalkınmaları için eğitim ve öğretim
faaliyetlerinin gerekliliği ve yararı bütün dünyaca kabul edilmiştir. Bu faaliyetler, en etkili
iyileştirme aracı olduğu kadar, kurum rejiminin gerektirdiği disiplin ve düzene en iyi uyan
yaşayış sistemidir.
(2) Eğitime yönelik çalışmalardan beklenen; hükümlü ve tutukluların doğru davranış,
tutum ve alışkanlıkları benimseyerek, yeniden suç işlemelerini önleyecek ahlâkî değerler
kazanmalarını sağlamak, kurum hayatını normal hayata yakınlaştırarak, bu kişilerin
salıverilmelerinden sonra topluma uyumlarını kolaylaştırmak ve dış olaylara, tahriklere karşı
sabırlı, dayanıklı ve soğukkanlı hâle getirmektir.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
2 / 18
(3) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin R (89) 12 sayılı “Ceza İnfaz
Kurumlarındaki Eğitim” konulu tavsiye kararı ile ceza infaz kurumlarındaki eğitim hakkında
üye devletlerce benimsenmesi önerilen aşağıdaki temel ilkelere uyulur;
a) Bütün hükümlü ve tutukluların, meslekî eğitim, yaratıcı ve kültürel faaliyetler,
bedensel eğitim, spor, sosyal eğitim ve kütüphane tesislerini ihtiva edecek şekilde tasarlanmış
bir eğitime sahip olması sağlanacaktır.
b) Hükümlü ve tutuklulara verilecek eğitimin, dış dünyada aynı yaş gruplarına
sağlanan eğitimle aynı olması sağlanacak ve öğrenme fırsatlarının alanı olabildiğince geniş
tutulacaktır.
c) Ceza infaz kurumlarında eğitim; kişinin sosyal, ekonomik ve kültürel şartlarını
akılda tutarak onu bir bütün hâlinde geliştirmeyi hedefleyecektir.
ç) Ceza infaz kurumları sisteminin yönetimine katılanların ve ceza infaz kurumlarını
yönetenlerin hepsi eğitimi mümkün olabildiğince daha fazla destekleyecek ve
kolaylaştıracaktır.
d) Hükümlü ve tutukluların, eğitimin bütün yönlerine aktif olarak katılmasını teşvik
etmek için her türlü çaba gösterilecektir.
e) Ceza infaz kurumları eğitimcilerinin, uygun yetişkin eğitim metotlarını
benimsemelerinin sağlanması için geliştirme programları temin edilecektir.
f) Özel zorlukları olan hükümlü ve tutuklulara ve özellikle okuma yazma problemi
olanlara özel itina gösterilecektir.
g) Meslekî eğitim, bireyin daha geniş olarak geliştirilmesine olduğu kadar, iş
piyasasındaki ihtiyaçlar da dikkate alınarak düzenlenecektir.
h) Hükümlü ve tutuklular haftada en az bir kez, iyi düzenlenmiş bir kütüphaneye
gidebilmelidir.
ı) Hükümlü ve tutukluların beden eğitimi çalışmaları yapmaları ve spor faaliyetlerine
katılmaları teşvik edilmelidir.
i) Yaratıcı ve kültürel faaliyetlere önemli bir rol verilecektir. Çünkü, bu faaliyetler
hükümlü ve tutukluların kendilerini ifade etmelerinde ve geliştirmelerinde özel bir potansiyele
sahiptir.
j) Sosyal eğitim, topluma geri dönmesini kolaylaştırmak amacıyla, hükümlü ve
tutukluların ceza infaz kurumlarındaki günlük yaşamını idare etmesini sağlayacak
uygulanabilir unsurları içine almalıdır.
k) Mümkün olan her durumda hükümlülerin ceza infaz kurumları dışında eğitime
katılmasına izin verilmelidir.
l) Eğitimin ceza infaz kurumları içerisinde verilmesi gereken hâllerde, kurum dışından
da destek alınmalıdır.
m) Hükümlü ve tutukluların salıverilme sonrasında da eğitimlerine devam etmelerini
sağlayacak tedbirler alınmalıdır.
n) Hükümlü ve tutukluların uygun eğitim almalarını sağlayacak malî kaynak, alet,
donanım ve öğretim personeli hazır bulundurulmalıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim-Öğretim Çalışmaları, Sosyal-Kültürel ve Sportif Faaliyetler
A- Genel Esaslar
(1) Standartlar sistemi; ceza infaz kurumlarındaki eğitim ve iyileştirme çalışmalarının
her kurum için nitelik ve sayısal olarak belirlenen esaslar çerçevesinde yapılmasını ve
verimlilik esasına göre not verilerek takibini ifade eder. Eğitim-öğretim çalışmaları ile sosyal-
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
3 / 18
kültürel ve sportif faaliyetler Standartlar Sistemi çerçevesinde Genel Müdürlük tarafından
hazırlanarak kurumlara gönderilen “eğitim haritası” kapsamında yürütülecektir. Bu hizmet,
eğitim ve öğretim servisi personeli ile bu konuda eğitime katılan personel tarafından
verilecektir.
(2) Kurumlarda bulunan dershanelerde öğretmen masası, öğrenci sıraları ile yazı
tahtası bulundurulacak, yazı tahtasının üst kısmına Atatürk’ün portresi, onun üstüne ay yıldız
sağa bakacak şekilde Türk Bayrağı, Atatürk’ün portresinin duruşuna göre sağına İstiklâl
Marşı, soluna Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi asılacaktır.
(3) Eğitim-öğretim çalışmaları ile sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlerin hükümlü,
tutuklu ve personele duyurulması: Eğitim ve öğretim servisi tarafından “eğitim haritası”
doğrultusunda hazırlanan her döneme ilişkin plânlamalar, bir önceki dönemin son haftasına
kadar bitirilecektir. Eğitim kurulunda değerlendirilen plânın uygulamaya konulması
kararlaştırıldığında; eğitim-öğretim çalışmaları ile sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlere ilişkin
programın bir sureti eğitim çizelgesi ekinde Genel Müdürlüğe, birer sureti de bilgi sahibi
olunması, uygulama aşamasında aksaklıklar olmaması ve desteklenmesi için bir önceki
dönemin son haftasında I. müdüre, II. müdürler ile güvenlik ve gözetim servisine
gönderilecektir. Bir sureti de tüm infaz ve koruma memurları ile infaz ve koruma
başmemurlarına duyurulması, personelin konuya duyarlı olması ve işleyişe katkıda bulunması
amacıyla personel ilân panosuna asılacaktır. Tüm oda veya koğuşlara onaylanan programın
birer sureti dağıtılarak hükümlü ve tutuklular plânlamalardan haberdar edilecektir.
(4) Eğitim-öğretim çalışmaları ile sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlere katılacak
hükümlü tutukluların seçimi: Çalışmalara kimlerin katılabileceği, kime, nasıl, ne zaman ve
hangi yolla başvurulabileceği, çalışmalar ve faaliyetlerde uyulması gereken kurallar idare ve
gözlem kurulunca belirlenecek talimatname ve onaylanan program sureti ile birlikte tüm
koğuş ve odalara asılacaktır. Talimatnamede belirlenmiş kurallar çerçevesinde hükümlü ve
tutuklu başvuruları, yazılı olarak alınacaktır. Başvurular; II. müdür, öğretmen, güvenlik ve
gözetim servisinde görev yapan bir infaz ve koruma başmemuru ile eğitim ve öğretim
servisinde görevli personelden oluşturulan bir ekip tarafından değerlendirilip, katılımcılar
belirlenecektir. Güvenlik ve gözetim servisi personeli, hasımlılık gibi güvenlikle ilgili
konularda yardımcı olacak, gerekli olduğunda ilgili servislerden görüş alınacaktır. Belirlenen
katılımcı listeleri idare ve gözlem kurulunun onayına sunulacaktır.
(5) Hükümlü ve tutukluların eğitim-öğretim çalışmaları ile sosyal-kültürel ve sportif
faaliyetlere çıkarılması: İdare ve gözlem kurulu tarafından onaylanan katılımcı listeleri,
çalışma ve faaliyetlerin tarih ve yeri de belirtilerek, uygulanmak üzere kurum I. müdürü, II.
müdürler ile güvenlik ve gözetim servisine gönderilecektir. Kurum I. müdürü onaylanan
programın aksatılmadan yürütülmesinden, eğitimden sorumlu II. müdür ortaya çıkabilecek
tüm aksaklıkların giderilmesinden ve hükümlü-tutukluların çalışma veya faaliyet yerinde,
zamanında hazır edilmelerinden sorumlu olacaktır. Diğer II. müdürler ile güvenlik ve gözetim
servisi personeli, çalışma ve faaliyetlerin aksatılmadan yürütülmesine yardımcı olacaklardır.
(6)Hükümlü ve tutukluların boş zamanlarını eğitim-öğretim, sosyal-kültürel ve sportif
faaliyetlerle değerlendirmeleri sağlanarak, toplumca kabul edilebilir düşünce ve davranışları
benimsemelerine, kendilerini topluma yararlı insanlar olarak yetiştirmelerine yardımcı
olunacaktır.
(7) Hükümlülerin iyi hâllî olup olmadığına, diğer hususların yanı sıra uygulanan
eğitim çalışmaları sonucunda elde edilen verilere göre karar verilecektir. Bu nedenle, gözlem
ve sınıflandırma çalışmaları kapsamında, her altı ayda bir ortaya çıkan sonuç hükümlülerin
gözlem ve sınıflandırma formuna işlenecektir.
(8) Tutuklular için de, uygulanan eğitim programlarından sonra elde edilen veriler,
her altı ayda bir değerlendirilerek gözlem ve sınıflandırma formuna kaydedilecek ve ileride
hükümlü konumuna geçmeleri durumunda iyi hâlliliğin tespitinde dikkate alınacaktır.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
4 / 18
(9) Her türlü araştırma, anket, tez hazırlama ve benzerî çalışmalar Bakanlık iznine
tâbidir. Ceza infaz kurumları aracılığıyla yapılacak başvurularda; araştırmanın amacı,
hedeflenen sonucu, çalışmanın yapılacağı tarih aralığı, çalışmanın yapılacağı ceza infaz
kurumları, kuruma gelecek kişilerin adı, soyadı ve unvanları belirtilerek ve kullanılacak
materyalin örneği eklenerek Genel Müdürlüğe gönderilecektir. Eğitim ve iyileştirme
çalışmalarıyla ilgili ziyaretler ve basın kuruluşlarının haber, röportaj, çekim vb. talepleri için
Cumhuriyet başsavcılığının görüşü ile birlikte, Bakanlıktan izin istenecektir.
(10) Ceza infaz kurumu idaresi tarafından hükümlü ve tutukluların dördüncü, beşinci
ve altıncı bölümlerde açıklanan programlara katılmaları sağlanacaktır. Hükümlüler hakkında
verilen iyi hâl kararlarında, diğer hususların yanı sıra bu programlara katılıp, başarılı olanların
durumları lehlerine değerlendirilecektir.
B- Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumlarındaki Eğitim-Öğretim Çalışmaları, SosyalKültürel ve Sportif Faaliyetlere İlişkin Esaslar
(1) Üçüncü Bölümde düzenlenen “Genel Esaslar” çerçevesinde; yüksek güvenlikli
kapalı ceza infaz kurumlarında ve kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek güvenlikli
bölümlerinde kalan hükümlü ve tutuklular, bireysel veya 10 kişiyi aşmayacak gruplar hâlinde
eğitim-öğretim, sosyal-kültürel ve sportif çalışmalardan yararlandırılacaktır.
(2) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında ve kapalı ceza infaz
kurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerinde kalan hükümlü ve tutuklulardan;
a)Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almış hükümlüler, öncelikle bireyselleştirilmiş
eğitim-öğretim, sosyal-kültürel ve sportif programlardan faydalandırılacaktır. Uygulanan
programlar sonucunda gösterdiği gayret ve iyi hâle göre, idare ve gözlem kurulu kararıyla
sadece kendileriyle aynı ünitede kalan hükümlülerle birlikte grup hâlinde eğitim-öğretim,
sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlerden yararlandırılacaklardır.
(b) Yüksek güvenlikli ceza infaz kurumları ile kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek
güvenlikli bölümlerinde bulunan diğer hükümlü ve tutuklular, eğitim-öğretim, sosyal-kültürel
ve sportif faaliyetlere, güvenlik bakımından tehlike yaratmadığı ölçüde bir araya getirilerek
yararlandırılacaklardır.
(3) Ceza infaz kurumu idaresi tarafından, “standartlar sistemi” çerçevesinde “eğitim
haritası”nda belirlenen programlara hükümlü ve tutukluların katılmaları teşvik edilecektir.
Kurumların bu çalışmaları; gerçekleştirilen eğitim-öğretim, sosyal-kültürel ve sportif
faaliyetlerin sayısına, niteliğine ve katılım sayısına göre Genel Müdürlük tarafından not
verilerek takip edilecektir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Eğitim-Öğretim Çalışmaları
A- Yetişkin I. ve II. Kademe Eğitimi Başarı Kursları
(1) Ceza infaz kurumlarında okuma yazma bilmeyen veya yetişkin II. kademe eğitimi
başarı belgesi bulunmayan 65 yaş altı, sağlık durumu elverişli genç ve yetişkin hükümlü ve
tutuklular için yetişkin I.ve II. kademe eğitimi başarı kursları açılacaktır.
(2) Bu eğitim, kurumda okuma yazma bilmeyen ve II. kademe yetişkin eğitimi başarı
belgesi veya ilkokul diploması bulunmayan hükümlü ve tutuklu kalmayana kadar kurum
idaresinin desteğiyle, öğretmen tarafından sürdürülecektir. 21.2.2000 tarihli “Millî Eğitim
Bakanlığı ile Adalet Bakanlığı İşbirliğinde Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevlerindeki
Hükümlü ve Tutuklulara Yönelik Çeşitli Eğitim Faaliyetlerinin Düzenlenmesine Dair İşbirliği
Protokolü” uyarınca yetişkin I. kademe eğitimi okuma yazma kursu, asgârî 10 kursiyer
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
5 / 18
olmasına bakılmaksızın -bir kursiyer bile olsa- açılacaktır. Yetişkin II. kademe eğitimi başarı
kursu ise en az 5 kursiyer ile açılacaktır.
(3) Kurslar, kadrolu öğretmenler tarafından, kadrolu öğretmen bulunmaması veya
ihtiyacı karşılamaması hâlinde il veya ilçe halk eğitim müdürlüklerinden temin edilen
öğretmenlerle açılacaktır.
(4) Bu programlarda okutulacak kitaplar, Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Teknolojileri
Genel Müdürlüğünden sağlanacaktır. Ders kitaplarının sağlanamaması hâlinde, durum
Bakanlığa bildirilecektir.
B- Açık İlköğretim Okulu ve Açık Öğretim Lisesi
(1) Açık İlköğretim Okulu ve Açık Öğretim Lisesine aşağıdaki şartları taşıyan kişiler
başvurabilecektir:
a) Açık İlköğretim Okuluna, yetişkin II. kademe eğitimi başarı kursunu tamamlayıp
başarı belgesi alan, ilkokulu bitiren, ortaokul 1,2,3. veya ilköğretim okulu 6,7,8. sınıflardan
ayrılan, ortaokulu dışarıdan bitirme sınavlarına kayıtlıyken terk eden genç ve yetişkinler
başvurabilir. Bu nedenle, kuruma gelen tüm hükümlü ve tutukluların öğrenim
durumları tespit edilerek, yukarıda belirtilen şartları taşıyanlara Açık İlköğretim Okuluna
başvuru hakkında bilgi verilerek, okula devam etmeleri sağlanacaktır.
b) Açık Öğretim Lisesine, ortaokul veya ilköğretim mezunu ya da lise 1.2.3.
sınıflardan ayrılan genç ve yetişkin hükümlü ve tutuklular başvurabilir. Yukarıda belirtilen
şartları taşıyanlara Açık Öğretim Lisesine başvuru hakkında bilgi verilerek, okula devam
etmeleri özendirilecektir.
(2) Açık İlköğretim Okulunda her türlü hizmet ücretsiz verilir. Açık Öğretim Lisesinde
ise diploma gideri dışında ücret alınmayacaktır.
(3) Başvuru için okul müdürlüklerine, öğrenim durumunu gösterir belgenin aslı veya
daha sonra aslı gönderilmek üzere kurum onaylı fotokopisi, nüfus cüzdanı örneği veya tasdikli
fotokopisi ile yeni çekilmiş bir adet vesikalık fotoğraf gönderilecektir.
4) Öğrencilerin kayıt işlemleri yakınlarından biri tarafından yapılabilir. Kayıt işlemi
öğrencinin bulunduğu kurumun bağlı olduğu il/ilçede gerçekleştirilecektir. İşlemlerin
öğrencinin yakınları tarafından yapılamaması hâlinde kayıt, kurum idaresince
görevlendirilecek bir personel tarafından il/ilçe halk eğitim müdürlükleri aracılığıyla
yapılacaktır.
(5) Öğrencilerin kitapları okul müdürlükleri tarafından adreslerine postalanmaktadır.
Kayıt ve başvurular il/ilçe halk eğitim müdürlükleri aracılığıyla internet üzerinden
yapılacaktır. Personel, kayıt ve başvurularda kodlamaya dikkat edecektir.
(6) Sınav yapılacak merkezlerin belirlenmesi ve sınav evrakının gönderilmesi için
yeni kayıt olan ve okula devam eden öğrenciler, dönem sınavlarından önce kurum içinde
yapılacak tarama ile tespit edilecektir.
(7) Sınav merkezi olmayan kurumlardan sınava katılacak öğrencilere ilişkin bilgileri
içeren Yetişkin ve Genç Açık İlköğretim Okulu Tutuklu/Hükümlü Durum Bildirme Formu
(Ek 1-A ve Ek 1-B sayılı Form), Yetişkin ve Genç Açık Öğretim Lisesi Tutuklu/Hükümlü
Durum Bildirme Formu (Ek 2-A ve Ek 2-B sayılı Form) ile sınav merkezi olan kurumlardan
sınava katılacak öğrencilerin sayısını gösterir liste düzenlenerek sınavların yapılacağı tarihten
YİRMİ GÜN ÖNCE Genel Müdürlükte olacak şekilde gönderilecektir. Öğrencilerin sınava
katılmalarının sağlanması için Genel Müdürlük tarafından izin verilecektir. Ayrıca sınavlara
günübirlik olarak katılmak isteyen öğrencilerin bildirimlerinde “Günübirlik” ibaresi mutlaka
belirtilecektir.
(8) Sınav merkezi olan kurumlardan sınava katılacak öğrencilerin, isimleri
belirtilmeksizin sadece sayıları Genel Müdürlüğe bildirilecektir. Bu öğrencilerin sınava
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
6 / 18
katılımları için Genel Müdürlükten sınava katılım için izin yazısı gönderilmeyecek, kurum
idaresi tarafından sınava katılmaları doğrudan sağlanacaktır.
(9) Kuruma yeni gelen hükümlü veya tutuklu olduğu takdirde; bulunduğu kurumda
sınava katılacak öğrencilerin sayısını gösterir liste ile sınava katılmak için başka bir kuruma
sevki gereken öğrencilere ilişkin bilgileri içeren form düzenlenerek, sınavdan önceki haftanın
ilk iş günü saat 12:00’a kadar bildirim yapılabilecek, bu tarihten sonra gelen öğrenciler yedek
kutulardan sınava alınacaktır. Yedek kutulardan sınava alınan öğrencilerin cevap kağıtlarına
yazdıkları öğrenci numaralarının ve kodlamalarının doğruluğu, sınav sorumlusu kurum
personeli tarafından mutlaka kontrol edilecektir.
(10) Sınavlar, sınav merkezleri olarak belirlenmiş ceza infaz kurumlarına
gönderilecek olan sınav komisyonları tarafından yapılacaktır.
(11) Sınav merkezi olan kurumlar, sınavların ve kayıt işlemlerinin düzenli yürütülmesi
amacıyla il millî eğitim müdürlükleri ve il/ilçe halk eğitim müdürlükleri ile iş birliği
yapacaktır.
C- Açık Öğretim Fakültesi (AÖF)
(1) Açık Öğretim Fakültesi sınavları, Açık Öğretim Fakültesi Dekanlığı ile iş birliği
yapılarak ceza infaz kurumlarına gönderilen sınav komisyonları tarafından
gerçekleştirilecektir.
(2) Kayıt işlemi öğrencinin bulunduğu kurumun bağlı olduğu il merkezinde
yapılacaktır.
(3) Açık Öğretim Fakültesini kazanan hükümlü ve tutuklu öğrencilerin kayıt işlemleri
yakınlarından biri tarafından yapılabilir. İşlemlerin öğrencinin yakınları tarafından
yapılamaması hâlinde, öğrencinin bulunduğu kurum tarafından sınav merkezi olan kuruma
bilgi verilerek, gerekli belgeleri gönderecek ve kayıt işlemi il merkezlerindeki sınav merkezi
olan ceza infaz kurumlarından yapılacak müracaatlarla birlikte, sınav merkezi olan kurum
idaresince görevlendirilecek bir personel tarafından gerçekleştirilecektir.
(4) Kuruma AÖF öğrencisi olan yeni bir yetişkin ve genç hükümlü ve tutuklu
geldiğinde, hangi ceza infaz kurumundan geldiği de bildirilip, Yetişkin ve Genç Açık Öğretim
Fakültesi Tutuklu/Hükümlü Sınav Başvuru Formu (Ek 3-A ve Ek 3-B sayılı Form)
düzenlenerek Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
(5) Açık Öğretim Fakültesi Dekanlığı ile varılan mutabakat gereğince, Genel
Müdürlük tarafından süresinde bildirilmeyen hükümlü ve tutuklu öğrenciler kurumlarda
sınavlara alınmamaktadır. Bu sebeple AÖF’ye yeni kayıt olan hükümlü ve tutuklu öğrenciler
ile her yıl ara, yıl sonu ve bütünleme sınavları öncesinde kurum içinde yapılacak taramalarla
tespit edilen AÖF öğrencisi yetişkin ve genç hükümlü ve tutuklulara ilişkin bilgileri içeren
(Ek 3-A ve Ek 3-B sayılı Form) her bir öğrenci için ayrı ayrı düzenlenerek, en geç sınavların
yapılacağı tarihten BİR AY ÖNCE, Genel Müdürlüğün Eğitim Birimine faksla
gönderilecektir. Kuruma yeni gelen hükümlü ve tutuklu olduğu takdirde sınavdan 21 gün
öncesine kadar faks ve telefonla bildirim yapılabilir. AÖF Dekanlığı sınava 21 günden az
süre kaldığında yapılan sınav bildirimlerini kesinlikle kabul etmemektedir. Bu süre
geçtikten sonra hükümlü veya tutukluların sınava katılması mümkün olmayacaktır.
(6) Sınav merkezi olan kurumun müdürü, AÖF ile ilgili her hususta, il sınav yöneticisi
ile iş birliği yapacaktır.
D- Açık İlköğretim Okulu, Açık Öğretim Lisesi ve Açık Öğretim Fakültesine
İlişkin Ortak Hükümler
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
7 / 18
(1) Hükümlü ve tutuklu öğrenciler; yol ve diğer şartlar göz önünde bulundurularak,
kapalı kurumlardan dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık kurumlardan sivil giyimli iç
güvenlik görevlisi nezaretinde, sınavdan en az iki saat önce, sınava katılacakları ceza infaz
kurumunda bulunacak şekilde sevk edilecek, sınavdan sonra bekletilmeden kurumlarına iade
edilecektir. Açık ceza infaz kurumundan gelen hükümlüler sınav saatine kadar mümkün
olduğunca diğer hükümlü ve tutuklulardan ayrı yerlerde barındırılacaktır.
(2) Kayıt ve sınav harçlarını, yol masraflarını ödeyemeyecek durumdaki hükümlü ve
tutukluların, bu tür masraflarının karşılanması için, il veya ilçe sosyal yardımlaşma ve
dayanışma vakfından, gönüllü kurum ve kuruluşlardan yardım istenecektir. Gerekirse yol
masrafları eğitim kurulu kararıyla emanet para faizi hesabından veya kurum olanaklarıyla
karşılanacak, hükümlü ve tutuklu öğrenciler maddî nedenlerle mağdur edilmeyecektir.
(3) Sınavların yapıldığı ceza infaz kurumlarında, kurum idaresince, gerek sınav
yapmak için kuruma gelen sınav komisyonuna, gerekse sınava katılan öğrencilere, gerekli her
türlü yardım ve kolaylık gösterilecek, sınavların huzur içinde yapılması sağlanacaktır.
Sınavların belirli merkezlerde yapıldığı göz önüne alınarak, kurumun fizikî şartları el
verdiğince, bu sınavlar için gelen öğrencilerin kalabilecekleri ve sınavlara rahatça
hazırlanabilecekleri bir koğuş veya oda ile sınavın yapılabileceği bir dershane
düzenlenecektir.
(4) Öğrencilerin salıverilmeleri hâlinde ikamet edeceklerini belirttikleri adresleri, ilgili
okullara kurum idaresi tarafından bildirilecektir. Ayrıca öğrenciler, salıverildikten sonra adres
ve sınav yeri değişikliklerini okul müdürlüklerine bildirmeleri hususunda uyarılacaktır.
(5) Sevk ve nakil tarihinin sınav tarihine yakın olması durumunda, toplu sevk, açığa
ayrılma ve kendi istekleriyle nakil hâllerinde, öğrencinin mağdur olmaması için, sevk ve nakil
işlemi sınavlardan sonra yapılacaktır. AİO, AÖL sınavları ile ÖSYM ve MEB tarafından
yapılan diğer sınavlara 1 hafta, AÖF sınavlarına 21 gün, iş ve meslek kursları ile Yetişkin I.
ve II. Kademe Eğitimi Başarı kurs sonu sınavlarına 1 ay kala sevk ve nakil yapılmayacaktır.
Disiplin, duruşma, hastalık, güvenlik ve zorunlu nedenlerle nakil yapmak gerekiyorsa,
öğrencinin sevki yapılacak ve aynı gün Genel Müdürlüğe bilgi verilecektir.
(6) Sınava katılmayan öğrencilerden sınava katılmama nedenlerini belirten bir dilekçe
alınacak veya tutanak tutulacaktır. Sınavdan sonra, sınava gireceği bildirilmesine rağmen
sınava giremeyen öğrencilerin sınava katılmama nedenleri konusunda Genel Müdürlüğe bilgi
verilecektir. Sınav tarihinden önce salıverilen öğrenci, sınav giriş belgesinde yazılı sınav
merkezinde sınava girebilecektir.
(7) AÖF sınav sonuç belgesinin ve Açık İlköğretim Okulu ile Açık Öğretim Lisesi
sınav giriş ve sınav sonuç belgelerinin zamanında kuruma ulaşmaması hâlinde, internetten
yararlanılarak bu belgeler temin edilecek, öğrencilerin mağdur olmamaları için gerekli her
türlü önlem alınacaktır.
(8) Kayıt işlemleri her öğretim yılı başında AÖF ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından
hazırlanan iş takvimi veya yönerge esaslarına göre yürütülecektir. Kuruma ulaşmaması
hâlinde, kurum idaresi ve öğretmeni tarafından iş takvimi veya yönerge zamanında temin
edilecektir.
(9) Bir hükümlü veya tutuklunun öğrenci olduğu hâlde, kurum idaresi tarafından
zamanında Genel Müdürlüğe bildirilmemesi veya hükümlü ve tutuklulara sınavlar hakkında
bilgi verilmemesi gibi durumlarda sorumlular hakkında adlî ve idarî işlem yapılacaktır.
(10) Sınavlar için kurumlara sınav komisyonu gönderilmesi, sadece hükümlü veya
tutuklu olan öğrenciler için geçerli bir uygulamadır. Hükümlü veya tutuklu olmadığı hâlde,
kurumda yapılan sınavlara katıldığı belirlenen ceza infaz kurumu personelinin sınavları iptal
edilerek haklarında soruşturma açılacaktır. Kurum personelinin, kurumda yapılan sınavlara
girmesine engel olmayan sorumlular hakkında da adlî ve idarî işlem yapılacaktır.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
8 / 18
E- Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi ve Millî Eğitim Bakanlığı Tarafından
Yapılan Sınavlar
(1) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) ve Millî Eğitim Bakanlığı
tarafından düzenlenen ÖSS, YDS, KPSS ve benzerî sınavlar, sınav merkezi olan ceza infaz
kurumlarında yapılacaktır.
(2) Hükümlü ve tutukluların sınav başvuruları yakınları tarafından yapılabilir,
yapılamaması hâlinde, başvuru ceza infaz kurumlarının bulunduğu mahalde yapılabiliyorsa
kurum tarafından görevlendirilen bir personel tarafından gerçekleştirilir. Sadece il
merkezlerinde başvuru yapılıyorsa, öğrencinin bulunduğu kurum tarafından sınav merkezi
olan kuruma bilgi verilerek, gerekli belgeleri gönderecek ve başvuru işlemi il
merkezlerindeki sınav merkezi olan ceza infaz kurumlarından yapılacak müracaatlarla
birlikte, sınav merkezi olan kurum idaresince görevlendirilecek bir personel tarafından
gerçekleştirilecektir.
(3)Sınavların başvuru tarihi kurum öğretmeni, yokluğunda ise eğitimden sorumlu
personel tarafından takip edilecektir.
(4) Sınavlar, belirlenen sınav merkezlerindeki ceza infaz kurumlarına gelen sınav
komisyonları tarafından yapılmaktadır. Bu nedenle, sınavlara katılacaklara ilişkin T.C. kimlik
numarası, adı soyadı, baba adı, doğum yeri ve tarihine ilişkin bilgileri içeren liste sınavdan en
az 20 gün önce Genel Müdürlükte olacak şekilde gönderilecektir. Kuruma yeni gelen
hükümlü ve tutuklu olduğu takdirde sınavdan önceki son iş gününe kadar bildirim
yapılabilecektir.
(5) “Açık İlköğretim Okulu, Açık Öğretim Lisesi ve Açık Öğretim Fakültesine İlişkin
Ortak Hükümler” başlığı altındaki 2, 5 ve 6’ıncı maddeler bu sınavlar için de geçerli olacaktır.
F- Yüksek Öğretim Çalışmaları
(1) Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm
giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve
tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış
güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi
nezaretinde ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır. Talebi
olması hâlinde okullarının kabul etmesi koşuluyla kayıt dondurma işlemi yapılması için
girişimlerde de bulunulacaktır.
(2) Öğrencinin sınava gireceği yere sevk edilmesi için gerekli süre de dikkate
alınarak, sınavdan en az on gün önce akademik takvim, öğrenci belgesi ve öğrencinin
dilekçesi bir üst yazıyla Genel Müdürlüğün Eğitim Birimine fakslanacaktır.
(3) “Açık İlköğretim Okulu, Açık Öğretim Lisesi ve Açık Öğretim Fakültesine İlişkin
Ortak Hükümler” başlığı altındaki 2, 5 ve 6’ncı maddeler bu sınavlar için de geçerli olacaktır.
(4) Açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, kurumla aynı Büyükşehir
belediyesi veya belediye sınırları içinde olan herhangi bir yüksek öğretim kurumunda okuma
hakkını kazandıklarında, okullarının kabul etmesi hâlinde, talepleri doğrultusunda, okullarına
devam etmeleri ve örgün eğitimden yararlanmaları sağlanacaktır. Açık ceza infaz kurumu
hükümlülerinin okullarına devam etmeleri sağlanırken aşağıdaki kurallara uyulacaktır:
a. Okullarından alınan akademik takvim, ders ve sınav programına göre okula
gitmeleri sağlanacak, bunun dışındaki süreleri öğrenci kurumda geçirecektir. Bu nedenle her
hafta öğrencilerin okullarından devam veya devamsızlık durumunu gösteren belge alınarak
kontrol edilecektir.
b.Okula gidiş ve gelişlerinin sorumluluğu ile her türlü masrafları öğrencilere ait olup,
belirlenmiş saatlerde çıkışları ve girişleri takip edilecektir.
c. Öğrencinin rapor ve izin dışında devamsızlık yapmasına müsaade edilmeyecektir.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
9 / 18
d.Öğrencinin, yaz tatili ile ara tatillerde, gerekli görülmesi hâlinde işyurdu
çalışmalarına katılmaları sağlanacaktır.
(5)Uzaktan eğitime katılacak öğrenciler, personel nezaretinde internetten
yararlandırılacaklardır.
G- Hazırlık Kursları
(1) Hükümlü veya tutuklu öğrencileri AİO, AÖL, ÖSS, AÖF gibi sınavlara
hazırlamak, başarı oranlarını artırmak ve bu tür sınavlarda gerekli olan bilgiyi ve motivasyonu
sağlamak için hazırlık kursları açılacak, halk eğitim müdürlüğü ile iş birliği yapılarak temin
edilen öğretmenler ile gerekli yeterliliğe sahip kurum personeli ek ders ücreti karşılığı
çalıştırılacaktır.
H- Din Hizmetleri ve Ahlâkî Gelişim
(1) Hükümlü ve tutuklular, ceza infaz kurumunda, mensup bulunduğu dinin
ibadetlerini, düzeni bozmayacak ve çalışmayı engellemeyecek biçimde serbestçe yerine
getirebilir ve ibadette kullanılan eşyayı, dinî yaşamı bakımından zorunlu olan kitap ve eserleri
temin ve bulunduğu yerlerde muhafaza edebilir.
(2) Din ve ahlâk bilgisi dersi, 30.3.2001 tarihinde imzalanan “Adalet Bakanlığı ile
Diyanet İşleri Başkanlığı Arasında Tutuklu ve Hükümlülerin Dinî ve Ahlâkî Gelişmelerini
Sağlamaya Yönelik İşbirliği Protokol”ü ve 26.9.2002 tarihli “Adalet Bakanlığına Bağlı Ceza
ve Tutukevlerindeki Tutuklu ve Hükümlülere Verilecek Din ve Ahlâk Bilgisi Müfredatı” da
dikkate alınarak işlenecektir.
(3) Yabancı hükümlü ve tutukluların mensup bulunduğu dinin görevlilerince ziyaret
edilmesi ve onlarla iletişim kurulması için ‘Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri
Hakkında Yönetmelik’in 29’uncu maddesi uyarınca işlem yapılacaktır.
I- Kütüphane Faaliyetleri
(1) Kütüphane faaliyetleri, Ceza İnfaz Kurumları Kütüphane ve Kitaplık Yönergesine
göre yürütülecektir.
İ- Eğitimde Teknolojik İmkânlardan Yararlanılması
(1) Eğitimde teknolojik imkânların kullanılması amacıyla kurumun uygun bir bölümü
televizyon, projeksiyon cihazı, VCD ve öğrenci sırası gibi eğitim araçlarıyla donatılıp,
hazırlanacak programlarla, hükümlü ve tutukluların belirli saatlerde bu sınıflardan
yararlanmaları sağlanacaktır. Söz konusu sınıflarda kullanılmak üzere, gerekli olan araçların
öncelikle yerel olanaklarla karşılanmasına çalışılacaktır. Bu amaçla Açık İlköğretim Okulu,
Açık Öğretim Lisesi, Açık Öğretim Fakültesi ve üniversiteye giriş sınavlarına hazırlanmaya
yönelik dersler için, il millî eğitim müdürlükleri ve il veya ilçe halk eğitim müdürlükleri, Açık
Öğretim Fakültesi İrtibat Büroları ve özel dershanelerle iş birliği yapılacaktır. Hükümlü ve
tutuklular tarafından sağlanan ve kurum idarelerince denetimleri yapılan bilgisayar,
kasetçalar, cd çalar, kaset, cd gibi eğitim amaçlı kullanılacak ders araçlarının oda veya
koğuşlara götürülmesine izin verilmeyecek, bu sınıflarda eğitim ve öğretim servisi tarafından
hazırlanacak programlar çerçevesinde kullanılmasına müsaade edilecektir. Merkezî yayın
sisteminden de aynı amaç doğrultusunda yararlanılacaktır.
(2) Eğitim ve öğretim servisi ile psiko-sosyal yardım servisi personelinin kurumda
bulunan elektronik ortamdan yararlanması sağlanacak, ilgili mevzuat ve bu Genelge uyarınca
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
10 / 18
yapmış oldukları çalışmalar ile düzenlemiş oldukları çizelgeler, elektronik ortamda
saklanacaktır. Eğitim ve öğretim servisi ile psiko-sosyal yardım servisinde internet bağlantısı
olan en az bir bilgisayar olacaktır.
J- Diploma, Sertifika vb. Törenlerin Yapılması
(1) Her düzeydeki eğitim çalışmaları ile kursların desteklenerek hükümlü ve
tutukluların motive edilmesi amacıyla; diplomalar ile kurslara ilişkin belge ve sertifikalar,
düzenlenecek törenler ile verilecektir.
(2) Törenlere; hâkim, Cumhuriyet savcıları, mülkî amir, kurum amirleri ve ceza infaz
kurumları ve tutukevleri izleme kurulları başkan ve üyeleri ile dereceye giren hükümlü ve
tutuklu yakınlarının katılımının sağlanması konusunda gerekli organizasyonlar kurum
idaresince yapılacaktır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İş ve Meslek Eğitimi
A-İş ve Meslek Eğitimi
(1) İş ve meslek eğitimi, hükümlü ve tutukluların verimli, üretken bireyler olarak
toplum yaşamına uyumlarını sağlamak, salıverilmelerinden sonra gelir getirecek bir meslek
edinmelerine yardımcı olmak amacıyla uygulanacaktır.
(2) Kurumlarda her eğitim döneminde “eğitim haritası”nda belirlenmiş oran ve
nitelikte iş ve meslek eğitimi kursu açılacak ve hükümlü ile tutukluların söz konusu kurslara
katılmaları sağlanacaktır.
(3) Hükümlü ve tutukluların yeteneklerine uygun meslek kurslarının seçimi eğitim
kurulunun kararıyla yapılacaktır.
(4) Kursların halk eğitim müdürlükleri, üniversiteler, belediyeler, ticaret ve sanayi
odaları, meslek federasyonları, sivil toplum kuruluşları gibi kurum ve kuruluşlar ile iş birliği
yapılarak açılması sağlanacaktır.
(5) Kurs öğretmeni temin edilirken; halk eğitim müdürlüklerinin yanı sıra kurum
personelinden, serbest meslek erbabından, resmî veya özel kuruluşların personelinden gerekli
yeterliliğe sahip olanların halk eğitim müdürlüğü iş birliği ile “usta öğretici” olarak
görevlendirilmeleri sağlanacaktır.
(6) 21.02.2000 tarihinde yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı İle Adalet Bakanlığı
İşbirliğinde Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevlerindeki Hükümlü ve Tutuklulara Yönelik
Çeşitli Eğitim Faaliyetlerinin Düzenlenmesine Dair İş Birliği Protokolü ile Maliye Bakanlığı
Bütçe ve Malî Kontrol Genel Müdürlüğünün 21.11.2003 tarih ve 27733 sayılı, Millî Eğitim
Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğünün 11.8.2003 tarih ve 3787 sayılı
yazılarında belirtildiği üzere usta öğreticilerin sigorta primleri halk eğitim müdürlükleri
tarafından ödenecektir.
(7) 7 Ekim 1996 gün ve 2463 sayılı MEB Tebliğler Dergisinde yayımlanan Çıraklık
ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğünün 3.9.1996 gün ve 4331 sayılı Genelgesinin 17.
maddesi uyarınca; halk eğitim müdürlüklerinden “kadrolu” ve “ücretli” öğreticilerin yanı sıra,
öğreticilik yapma şartlarını haiz gönüllü öğreticilerden ücretsiz yararlanılacaktır.
(8) Kurumlara çeşitli dış kaynaklarla kazandırılan meslekî eğitim atölyeleri Genel
Müdürlük Yetişkin Eğitim-Öğretim Şube Müdürlüğünden izin alınmadan amaçları dışında
kullanılmayacaktır.
(9) Sosyal Riski Azaltma Projesi, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, yerel
imkânlar kullanılarak oluşturulan meslekî eğitim atölyeleri, iş ve meslek kursları, sosyal ve
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
11 / 18
kültürel kurslar, hobi çalışmalarında üretilen ürünlerin satışından elde edilen gelir İşyurtları
Yüksek Kurulunun 28.02.2007 gün ve 12 sayılı kararı doğrultusunda hükümlü ve tutuklu
eğitiminde kullanılmak üzere işyurdu hesabına bağış olarak aktarılacaktır. İşyurdu hesabına
aktarılan toplam gelir, Aralık ve Mayıs aylarında Eğitim Ödeneği Çizelgesi (Ek 6 Sayılı
Çizelge) doldurularak Genel Müdürlük Yetişkin Eğitim-Öğretim Şube Müdürlüğüne
bildirilecektir.
ALTINCI BÖLÜM
Sosyal ve Kültürel Faaliyetler
A- Sosyal ve Kültürel Faaliyetleri Düzenlemekle Görevli Personel
(1) Eğitim kurulunun belirlediği esaslar çerçevesinde, sosyal ve kültürel faaliyetler,
kurum öğretmeni ve sosyal hizmet uzmanı tarafından birlikte yürütülecektir. Öğretmen veya
sosyal hizmet uzmanının bulunmaması hâlinde psikolog, eğitimden sorumlu II.müdür veya
idare memuru, bunların da olmaması durumunda bu faaliyetler, infaz ve koruma başmemuru
veya infaz ve koruma memuru tarafından yapılacaktır.
B- Konferans ve Seminerler
(1) Hükümlülerin ve tutukluların, kişisel, sosyal, kültürel, meslekî, ahlâkî ve sağlık
yönünden gelişmelerini sağlayacak, insan haklarına saygıyı, yurt ve ulus sevgisini
geliştirecek, aile bağlarını güçlendirecek nitelikte konferans veya seminerler düzenlenecektir.
Konuşmacılar, dışarıdan temin edilecektir.
(2) Eğitim kurulunun görüşü alınmak suretiyle mümkün olduğunca çok sayıda
hükümlü ve tutuklunun katılabilmesi için gerektiğinde konferanslar gruplar hâlinde tekrar
edilerek düzenlenecektir. Kurumun fizikî yapısı, kapasitesi ve güvenliği gibi kıstaslar
değerlendirilerek kurumun en üst amirince katılımcıların ve oluşturulacak grupların sayısı
belirlenecektir.
(3) Konferans metinlerinin birer nüshası, konuşmacının konferans metnini
vermemesi hâlinde ise eğitim kurulu üyelerinden birinin konferansa ait genel bilgilere ve
içeriğine ilişkin düzenlediği rapor klasörde muhafaza edilecektir. Bu klasör, adalet
müfettişlerinin ve Genel Müdürlük kontrolörlerinin denetimine hazır hâlde bulundurulacaktır.
Önceden hazırlanıp, hükümlü ve tutuklulara verilmiş konferans metinleri, eğitim kurulunun
kararıyla yetkin bir personel tarafından tekrarlanabilecektir.
C- Spor Çalışmaları
(1) 11.12.2001 tarihinde imzalanan “Gençlik ve Spordan Sorumlu Devlet Bakanlığı ile
Adalet Bakanlığı Arasında Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevlerinde Spor ve Diğer Serbest
Zaman Etkinliklerine Yönelik İşbirliği Protokol”ü gereğince, Gençlik ve Spor İl
Müdürlükleriyle iş birliği yapılarak kurumlara antrenör, hakem, uzman, spor malzemesi, spor
programları temin edilecektir. Bu şekilde çözüm üretilemediği takdirde, il veya ilçe millî
eğitim müdürlükleriyle temasa geçilerek ek ders ücreti karşılığında beden eğitimi öğretmeni
veya kurum personelinin görevlendirilmesi sağlanacaktır. Bunun da mümkün olmaması
hâlinde emekli beden eğitimi öğretmeni, beden eğitimi öğretmeni yetiştiren okullardan mezun
olmuş öğretmen adayları veya bu niteliklere sahip kişiler aracılığıyla hükümlü ve tutuklulara
spor yaptırılacak ve kurum içi turnuvalar düzenlenecektir. Kurumların ihtiyaç duyduğu
malzemelerin listesi, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü aracılığıyla temin edilebilmesi için
her yıl Kasım ayı sonuna kadar Genel Müdürlüğe gönderilecektir.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
12 / 18
(2) Müdürlük teşkilâtı olan ceza infaz kurumlarında, sportif faaliyetler, ilgili
federasyonlar başta olmak üzere, sivil toplum örgütleri ile kamu kurum ve kuruluşlarının iş
birliğiyle geliştirilecektir.
D- Diğer Sosyal ve Kültürel Çalışmalar
(1) Tiyatro, konser, sinema gösterimi, resim, karikatür, halk oyunları, müzik, el
sanatları, sergi, bilgi yarışmaları, münazara, satranç-dama vb. çalışmalar yapılacak ve önemli
gün ve haftaların kutlanması sağlanacaktır.
E- Sosyal ve Kültürel Çalışmalara İlişkin Ortak Hükümler
(1) Sosyal ve kültürel çalışmalar, eğitim kurulunun kararıyla, Bakanlıktan veya
Cumhuriyet başsavcılığından ayrıca izin alınmadan yapılacaktır.
(2) Açık ceza infaz kurumu hükümlülerinin sosyal-kültürel ve sportif faaliyetlere
katılmak için kurum dışına çıkarılabilmeleri, etkinlik belediye ve büyükşehir belediyesi
sınırları içinde ise idare ve gözlem kurulunun bu konuda karar vermesi, belediye ve
büyükşehir belediyesi sınırları dışında ise Cumhuriyet başsavcılığının uygun görüşü ile
Bakanlıktan izin alınması suretiyle gerçekleştirilecektir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Eğitim Faaliyetlerine İlişkin Çizelgeler
A- Hükümlü ve Tutuklu Eğitim Takip Çizelgesi
(1) Yetişkin ve Genç Hükümlü ve Tutuklu Eğitim Takip Çizelgesi (Ek 1-A ve Ek 1-B
sayılı çizelge), kuruma gelen her hükümlü ve tutukluya bir öğrenci numarası verilerek eğitim
servisinde muhafaza edilecek, hükümlü ve tutukluların eğitim-öğretim, sosyal- kültürel ve
sportif faaliyetlere katılımları günü gününe çizelgeye işlenecektir. Kişisel gelişmeleri 6 aylık
periyotlarda takip edilecek, çizelgeye kaydedilecek ve imzalanacaktır. Söz konusu çizelgeler
hükümlü ve tutukluların nakillerinde infaz dosyasına takılarak gidecekleri ceza infaz
kurumuna gönderilecek veya salıverildiklerinde infaz dosyasıyla birlikte kaldırılacaktır.
Müdürü bulunan kurumlarda çizelgenin sorumluluğu kurum öğretmeni ve eğitimden sorumlu
II. müdüre, müdürü bulunmayan kurumlarda eğitimden sorumlu memura ve kurumun en üst
amirine verilecek, denetimlerde çizelgeler de dikkate alınacaktır.
B- Eğitim Çizelgesi
(1) Yetişkin ve Genç Hükümlü ve Tutuklu Eğitim Çizelgeleri (Ek 2-A ve Ek 2-B sayılı
çizelge), eğitim ve iyileştirme faaliyetlerinin değerlendirilmesi, takip edilmesi ve
yönlendirmelerin yapılabilmesi için müdürü bulunan ceza infaz kurumlarında (Ocak-ŞubatMart), (Nisan-Mayıs-Haziran), (Temmuz-Ağustos-Eylül), (Ekim-Kasım-Aralık); müdürü
bulunmayan ceza infaz kurumlarında ise (Ocak-Şubat-Mart-Nisan-Mayıs-Haziran),
(Temmuz-Ağustos-Eylül-Ekim-Kasım-Aralık) olmak üzere belirlenmiş dönemlerin bitimini
müteakip Genel Müdürlüğe gönderilecektir. Çizelge, kurum öğretmeni ve eğitimden sorumlu
II. müdür tarafından imzalanacak, kurum müdürü de çizelgedeki bilgilerin doğruluğunu
onaylayacaktır. Müdürü bulunmayan kurumlarda eğitimden sorumlu memur tarafından
imzalanacak ve kurumun en üst amiri tarafından da bilgilerin doğruluğu onaylanacaktır.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
13 / 18
C- Eğitim Çalışmalarına İlişkin Değerlendirme Çizelgesi
(1) Yetişkin ve Genç Hükümlü ve Tutuklulara Yönelik Eğitim Çalışmalarına İlişkin
Değerlendirme Çizelgeleri (Ek 3-A ve Ek 3-B sayılı çizelge), kurumda yürütülen eğitim
faaliyetlerinin değerlendirilmesi için her yıl Ocak ayının 15’ine kadar Genel Müdürlüğün
Yetişkin Eğitim-Öğretim Şube Müdürlüğüne gönderilecektir. Değerlendirme çizelgesi, kurum
öğretmeni ve eğitimden sorumlu II. müdür tarafından imzalanacak ve kurumun en üst amiri
tarafından da bilgilerin doğruluğu onaylanacaktır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Psiko-Sosyal Yardım Servisi Çalışmaları ve İlgili Çizelgeler
A- Psiko-sosyal Yardım Servisi Çalışma Esasları
(1)Psiko-sosyal yardım servisi çalışmaları “Standartlar Sistemi” çerçevesinde
oluşturulup, kurumlara gönderilen “İyileştirme Haritası” kapsamında yürütülecektir. Psikolog
ve sosyal çalışmacının görev yaptığı psiko-sosyal yardım servisinde, psiko-sosyal yardım
programları eğitimini alan personel de çalışacaktır.
(2) Personel ile hükümlü ve tutukluların ruh ve beden sağlığına ilişkin koruyucu,
geliştirici programları araştıran, uygulayan ve psikolojik destek ve müdahalede bulunan
psiko-sosyal yardım servisi için bağımsız bir “grup çalışma odası” oluşturulacaktır.
(3) Kuruma yeni gelen hükümlü ve tutukluya psiko – sosyal yardım servisi tarafından
sunulan hizmetler anlatılacaktır. Dilekçe ile psiko-sosyal yardım servisine başvuruda bulunan,
psiko-sosyal yardım servisinin gerekli gördüğü veya kurum idaresi ve kurum personelinin
yönlendirdiği hükümlü ve tutukluların tamamı ile bireysel görüşmelerin yapılması
sağlanacaktır. Grup çalışmalarına katılacak hükümlü ve tutuklular, psiko-sosyal yardım
servisinin teklifi üzerine idare ve gözlem kurulunun onayı ile belirlenecektir.
(4) Hükümlü ve tutukluların psiko – sosyal yardım servisi çalışmalarından
yararlandırılması: Bireysel görüşme yapılacak hükümlü ve tutukluların listesi güvenlik ve
gözetim servisi aracılığı ile gelen dilekçelere göre plânlanarak aynı gün içinde eğitimden
sorumlu II. müdür ile güvenlik ve gözetim servisine bildirilecektir. Grup çalışmalarına
katılacak hükümlü ve tutukluların listesi ise bir hafta öncesinden, çalışmanın tarih ve yeri
belirtilerek kurum I. müdürü ile II. müdürlere ve güvenlik ve gözetim servisine
gönderilecektir. Bir sureti de güvenlik ve gözetim servisi personeline duyurulması, personelin
konuya duyarlı olması ve işleyişe katkıda bulunması amacıyla personel ilân panosuna
asılacaktır. Kurum I. müdürü grup çalışmasının aksatılmadan yürütülmesinden, eğitimden
sorumlu II. müdür ortaya çıkabilecek tüm aksaklıkların giderilmesinden ve hükümlü ile
tutukluların çalışma yerinde ve zamanında hazır edilmesinden sorumludur. Diğer II. müdürler
ile güvenlik ve gözetim servisi personeli çalışmaların aksatılmadan yürütülmesine yardımcı
olacaktır.
B- Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumlarında Psiko-sosyal Yardım Servisi
Çalışmalarına İlişkin Esaslar
(1) Sekizinci Bölümde düzenlenen “Psiko-sosyal Yardım Servisi Çalışma Esasları”
çerçevesinde; yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında ve kapalı ceza infaz
kurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerinde kalan hükümlüler, bireysel veya 10 kişiyi
aşmayacak şekilde grup hâlinde psiko-sosyal yardım çalışmalarından yararlandırılacaktır.
(2) Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumlarında ve kapalı ceza infaz
kurumlarının yüksek güvenlikli bölümlerinde kalan hükümlü ve tutuklulardan;
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
14 / 18
a)Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almış hükümlülere öncelikle bireyselleştirilmiş
psiko-sosyal yardım programları uygulanacaktır. Uygulanan programlar sonucunda bu
çalışmalarda gösterdiği gayret ve iyi hâle göre idare ve gözlem kurulu kararıyla sadece
kendileriyle aynı ünitede kalan hükümlülerle birlikte sınırlı olarak, grup hâlinde psiko-sosyal
yardım programlarına katılmalarına izin verilecektir.
(b) Yüksek güvenlikli ceza infaz kurumları ile kapalı ceza infaz kurumlarının yüksek
güvenlikli bölümlerinde bulunan diğer hükümlü ve tutuklular psiko-sosyal yardım
çalışmalarına, güvenlik bakımından tehlike yaratmadığı ölçüde bir araya getirilerek
katılacaklardır.
(3) Standartlar sistemi çerçevesinde iyileştirme haritasında belirlenen programlara
hükümlü ve tutukluların katılmaları, ceza infaz kurumu idaresi tarafından teşvik edilecektir.
Kurumların bu çalışmaları; gerçekleştirilen psiko-sosyal yardım faaliyetlerinin sayısına,
niteliğine ve katılım sayısına göre Genel Müdürlük tarafından not verilerek takip edilecektir.
C- Psiko-Sosyal Yardım Servisi Çalışmalarına İlişkin Çizelgeler
(1) Yetişkin ve Genç Psiko-sosyal Yardım Servisi Çalışmalarına İlişkin Çizelge (Ek 4-
A ve Ek 4-B sayılı çizelge): Bu çizelge, psiko-sosyal yardım servisi çalışmalarının
değerlendirilmesi, takip edilmesi ve yönlendirmelerin yapılması için müdürü bulunan ceza
infaz kurumlarında (Ocak-Şubat-Mart), (Nisan-Mayıs-Haziran), (Temmuz-Ağustos-Eylül),
(Ekim-Kasım-Aralık); olmak üzere belirlenmiş dönemleri müteakip Genel Müdürlüğe
gönderilecektir. Psikolog ve sosyal çalışmacı ile eğitimden sorumlu II.müdür tarafından
doldurulup imzalanacak ve kurum müdürü de çizelgedeki bilgilerin doğruluğunu
onaylayacaktır.
(2) Yetişkin ve Genç Hükümlü ve Tutuklulara Yönelik Psiko-sosyal Yardım
Çalışmalarına İlişkin Değerlendirme Çizelgesi (Ek 5 sayılı çizelge): Kurumda yürütülen
psiko-sosyal yardım servisi çalışmalarının değerlendirilmesi için her yıl Ocak ayının 15’ine
kadar Genel Müdürlüğün İyileştirme Şubesine gönderilecektir. Değerlendirme çizelgesi,
psikolog ve sosyal çalışmacı ile eğitimden sorumlu II.müdür tarafından imzalanacak ve
kurum müdürü tarafından da bilgilerin doğruluğu onaylanacaktır.
D- Psiko-Sosyal Yardım Servisi Çalışmalarına İlişkin Formlar
(1) Gözlem ve sınıflandırma formunun psikolog ve sosyal çalışmacılar tarafından
doldurulması gereken bölümlerinin “Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri Yönetmeliği”
doğrultusunda kurum müdürünün denetim ve takibinde doldurulması sağlanacaktır.
(2) Yetişkin ve Genç Hükümlü ve Tutuklu Analarının Yanında Kalan Çocuklarla
İlgili Form (Ek 4-A ve Ek 4-B sayılı form): Hükümlü ve tutuklu analarının yanında kalan
çocukların durumunu bildirmek için kuruma geldiği gün sosyal çalışmacı ve psikolog
tarafından doldurulacak, Genel Müdürlüğün İyileştirme Şubesine gönderilecektir. Çocukların
durumunda anasının salıverilmesi, yakınlarına teslim edilmesi, kreşe başlaması vb.
değişiklikler olması hâlinde söz konusu form tekrar gönderilecektir. 23.7.2002 tarihinde
imzalanan “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumundan Sorumlu Devlet Bakanlığı ile
Adalet Bakanlığı İşbirliği Protokol”ü uyarınca, anasının yanında kalan çocukların kurum dışı
kreş seçeneklerinden yararlandırılması sağlanacaktır.
(3) Hükümlü Tutuklu Ön Görüşme Tanıma ve Takip Formu (EK 5A ve 5B sayılı
form): Kuruma yeni gelen hükümlü ve tutukluları tanımak ve gelecekte bu bilgilerden
yararlanmak amacıyla, kendileriyle ön görüşme yapılarak gerekli bilgiler formun tanıma
bölümüne işlenecektir. Hükümlü ve tutuklularla yapılan bireysel görüşmeler, daha sonraki
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
15 / 18
görüşmeler için kaynak oluşturması ve kurumlarda sürekliliğin sağlanması için kayıt altına
alınacak ve formun takip bölümüne işlenecektir.
(4) Grup Çalışmaları Değerlendirme Formu (EK 6A ve 6B sayılı form): Grup
oturumları tamamlandıktan sonra grubun oluşturulma amacına uygun olarak ulaşılmak istenen
hedeflere ne derece ulaşıldığı, programın ne derece başarılı olduğu hakkında genel bir
değerlendirme yapılarak forma işlenecektir.
(5) Kriz Durumları Müdahale Formu (EK 7 sayılı form): Bu forma; hükümlü ve
tutuklulara acil müdahale gerektiren durumlarla ilgili, yapılacak görüşmeleri ve
yönlendirmeleri belirtir bilgiler yazılacaktır. Tüm kriz durumlarından sonra krizin niteliğine
göre en geç üç gün içerisinde hükümlü ve tutuklularla görüşme yapılarak kriz durumları
müdahale formu doldurulacaktır.
(6) Bu başlığın 3 ve 5 numaralı bentlerinde belirtilen formlar, hükümlü ve tutukluların
sevk ve nakillerinde kapalı zarfa konulup, mühürlenecek ve hükümlü veya tutuklunun sağlık
dosyası ile birlikte aynı anda gönderilecektir. Hükümlü ve tutuklu, başka bir kuruma sevk
veya nakil edildiğinde ise aynı işlemler tekrar edilip süreklilik sağlanacaktır. Bu formlar,
hükümlü ve tutukluların salıverilmelerinde kapalı zarfa konulup, mühürlenecek ve infaz
dosyasına takılarak saklanacaktır.
E- Formlar ve Çizelgelerin Yenilenmesi
(1) Ekli listelerde yer alan formlar ve çizelgeler ihtiyaç duyulması halinde Genel
Müdürlükçe yeniden belirlenebilecektir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Eğitim Servisi Çalışanlarına İlişkin Hususlar
A- Kurum Öğretmenlerinin Görevleri
(1) Mevzuatta belirtilenlerin yanı sıra, kuruma ilk geldiği andan itibaren hükümlü ve
tutukluların öğrenim durumlarını tespit edecek, eğitim-öğretim hakları, kurumda yürütülen
eğitim-öğretim, sosyal-kültürel faaliyetler hakkında bilgi verecek, faaliyetlere katılmalarını
teşvik edecek, kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları gibi kurum ve kuruluşlarla
irtibata geçerek eğitim-öğretim, meslekî eğitim, sosyal ve kültürel faaliyetleri daha verimli
hâle getirecektir.
(2) Kurum öğretmenlerinin eğitim ve öğretim ile sosyal ve kültürel faaliyetleri
yürütmek için gerekli olan telefon, faks, internet ve kurum aracını kullanmaları ve yardımcı
personelden yararlanmaları kurum idaresi tarafından sağlanacak ve onların bu çalışmalarına
destek olunacaktır.
B- İlköğretim Müfettişlerinin Kurum Öğretmenlerini Teftişi
(1) 21.2.2000 tarihli “Millî Eğitim Bakanlığı ile Adalet Bakanlığı İşbirliğinde Ceza
İnfaz Kurumları ve Tutukevlerindeki Hükümlü ve Tutuklulara Yönelik Çeşitli Eğitim
Faaliyetlerinin Düzenlenmesine Dair İşbirliği Protokolü’nün 5. maddesi uyarınca ceza infaz
kurumlarının kadrolu öğretmenlerinin gerek kendilerini geliştirebilmeleri, gerekse eğitim
hizmetlerinin kalitesinin artırılabilmesi için ilköğretim müfettişleri tarafından periyodik olarak
teftiş ve denetimleri yapılacak, ihtiyaç hâlinde çeşitli kurs ve seminerlere alınmaları
sağlanacaktır. Kurumun en üst amirleri, öğretmenlerin, her yıl en geç Eylül ayının birinci
haftası sonuna kadar, denetimlerinin yapılması konusunda il millî eğitim müdürlüklerine
başvuracak, ayrıca Millî Eğitim Bakanlığı il müdürlüklerince il veya ilçelerde açılacak kurs ve
seminerlere katılmaları için girişimde bulunulacaktır.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
16 / 18
ONUNCU BÖLÜM
Diğer İşler
A- Sesleniş Gazetesi’nin Yayımı
(1) 8.8.2001 tarihli Bakan Onayıyla ayda bir yayımlanan “Sesleniş Gazetesi”nde;
Bakanlık, Genel Müdürlük ve taşra haberleri ile röportajların yanı sıra, hükümlü
ve tutukluların sanat ve edebiyat yeteneklerini geliştirici ve eğlendirici de olması amacıyla
anı, şiir, öykü, karikatür, spor, bulmaca gibi köşelere yer verilmesi ve daha çok hükümlü ve
tutuklular tarafından üretilen eserlerin yayımlanması öngörülmüştür. Bu nedenle;
a) Kurumlardaki tüm personel ile hükümlü ve tutuklulara Gazete hakkında duyuru
yapılacaktır.
b) Personel ile hükümlü ve tutukluların Gazeteye katkıları sağlanacaktır.
c) Gazeteyle ilgili her türlü yazışma doğrudan Ankara Açık Ceza İnfaz Kurumu
Müdürlüğü ile yapılacak ve eserler de bu kuruma gönderilecektir.
ç) Kuruma gönderilen Gazetelerin aylık bir nüshası biriktirilecek, yıl sonunda
ciltlenerek kurum kütüphanesi ya da kitaplığında muhafaza edilecektir.
d) Gazetenin bütün hükümlü ve tutuklular tarafından okunmasını sağlayacak şekilde
dağıtımı yapılacaktır.
e) Kuruma gönderilen Gazetenin yetersiz olması hâlinde, Ankara Açık Ceza İnfaz
Kurumu Müdürlüğünden yeterli sayıda Gazete istenecektir.
f) Sesleniş Gazetesi’nde yayımlanmak üzere gönderilecek yazılar eğitim servisi
tarafından incelenerek imlâ hatası ve anlatım bozuklukları gibi eksiklikler giderildikten sonra
Ankara Açık Ceza İnfaz Kurumuna gönderilecektir.
g) Gazetede yayımlanması için gönderilen eserler, güncelliğini yitirmeden en kısa
sürede Ankara Açık Ceza İnfaz Kurumuna ulaştırılacaktır.
B-Yardım Kuruluşları
(1) 9.12.2004 tarih ve 25665 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
5263 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Teşkilâtı ve Görevleri
Hakkında Kanun uyarınca, yoksul veya mağdur vatandaşlar ile ailelerine yardım
yapılmaktadır.
(2) Hükümlü ve tutukluların kendileri ve/veya aileleri için sosyal yardımlaşma ve
dayanışma vakfından ceza infaz kurumları aracılığıyla aynî veya nakdî yardım talep etmeleri
hâlinde aşağıdaki esaslara göre işlem yapılacaktır:
a) Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından yardım talebinde bulunulurken,
ilgiliden ve infaz dosyasından alınacak bilgi, ikamet ettiği muhtarlıktan alınacak fakirlik il
muhaberi, isim, adres belirtilecektir. Başvuru aile için yapılacaksa yardım alacak olanın
hükümlü veya tutuklu ile olan yakınlık derecesi de bildirilecektir.
b) Yardım hükümlü veya tutuklu için isteniyorsa kurumun bulunduğu, ailesi için
isteniyorsa ikamet ettikleri il veya ilçedeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı
başkanlıklarına kurum müdürlükleri tarafından doğrudan başvuru yapılacaktır.
(3) Sivil toplum kuruluşları ile bağlantıların kurulması, mevcut ilişkilerin geliştirilmesi
için eğitim servisi, psiko-sosyal yardım servisi görevlileri ve eğitimden sorumlu II. müdür
görevlendirilecektir. Ceza infaz kurumlarında yürütülen eğitim çalışmalarının desteklenmesi
ve sosyal kültürel faaliyetlerin düzenlenmesi, iş ve meslek eğitimi kurslarına katılan maddî
durumu yetersiz hükümlü ve tutuklulara malzeme temin edilmesi, ihtiyacı olan hükümlü ve
tutuklulara yardım yapılması ve yararlı görülen diğer konularda eğitim kurulu kararı alınarak
sivil toplum kuruluşları ile iş birliği yapılacaktır.
Sayı : B.03.0.CTE.0.00.09.00 / 010.06.02/ 12
17 / 18
C- Kamu Kurum ve Kuruluşlarından Temin Edilecek Broşür, Afiş ile Kitap ve
Kitapçıklar
(1) Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü ve tutuklu, ziyaretçi ve personeli
bilgilendirmek, bilinçlendirmek amacıyla; sigara, alkol, uyuşturucu ve madde bağımlılığı,
bulaşıcı hastalıklar, ruh sağlığı bozuklukları (depresyon, anksiyete), trafik, eğitim vb.
konularda aydınlatıcı, açıklayıcı broşür ve afişler temin edilerek kurumda ilgililerin kolaylıkla
ulaşabilecekleri kütüphane, ziyaretçi mahalli ve ortak kullanıma açık yerlere konulacaktır.
(2) Broşür, afiş, kitap ve kitapçıklar kamu kurum ve kuruluşlarının il
temsilciliklerinden veya kamu yararına çalışan sivil toplum kuruluşlarından temin edilecektir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Yürürlükten Kaldırılan Genelge
(1) Ceza infaz kurumlarında genç ve yetişkin hükümlü ve tutuklulara uygulanacak
eğitim ve iyileştirme çalışmalarına ilişkin usul ve esasları göstermek, mevzuatın
uygulanmasını kolaylaştırmak ve uygulamada ortaya çıkan sorunları gidermek amacıyla
çıkarılan 23/07/2007 tarihli ve 46/1 sayılı Genelge yürürlüğe girdiğinden, 01/01/2006 tarihli
ve 46 no’lu Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.
Bilgi edinilmesini, Genelgenin; yargı çevrenizdeki Cumhuriyet başsavcılıkları ile
Cumhuriyet savcılarına ve ceza infaz kurumu müdürlüklerine bildirilmesini, oda ve koğuşlara
asılmak suretiyle hükümlü ve tutuklulara duyurulmasını, gereğinin yerine getirilip
getirilmediğinin izlenerek ve denetlenerek aksine davrananlar hakkında kanunî işlem
yapılmasını, bilgileri bakımından da infaz hâkimlikleri ile izleme kurullarına gönderilmesini
önemle rica ederim.
Fahri KASIRGA
Bakan
